Fysiek geweld, het komt vaker voor dan we denken. Tijdens het uitgaan, op straat midden op de dag, of op plekken waar je je juist veilig zou moeten voelen. En bijna altijd zijn er mensen die het zien gebeuren. Mensen die ernaast staan. Maar wat doe je op zo’n moment? Stap je naar voren, of blijf je op afstand? Grijp je in, bel je hulp, of hoop je dat iemand anders iets doet? De reactie van een omstander is zelden zwart-wit.
Tussen moed en angst, verantwoordelijkheid en zelfbescherming, zit een grijs gebied waar veel mensen zich in herkennen. Want iets zien gebeuren is één ding. Weten wat je moet doen, en het dan ook durven, is iets anders.
Bevriezen in plaats van handelen
Omstanders zijn mensen die iets zien gebeuren, maar er geen onderdeel van zijn. Zegt Noa van Laar. Ook zegt ze dat veel mensen niet kunnen inschatten hoe je reageert wanneer je geweld ziet. “Ik dacht altijd dat ik meteen iets zou doen. Maar toen ik echt fysiek geweld zag, merkte ik dat ik vooral schrok en bang werd. Je weet pas echt wat je doet als je in dat moment zit.” Volgens Noa komt dit omdat je lichaam sneller reageert dan je gedachten. Angst neemt eigenlijk alles over en je denkt aan je eigen veiligheid.
De rol van social media en telefoons
Tegenwoordig speelt ook social media en telefoons een grote rol in deze situaties. “Mensen filmen snel, soms om bewijs te hebben, soms uit reflex. Je hebt wel bewijs, maar je grijpt niet in en je roept ook geen hulp.” De telefoon is dus een groot probleem volgens Noa, aangezien dit ervoor zorgt dat omstanders afstandelijker zijn van het conflict. Wat nog meer niet meehelpt is de aanwezigheid van een hele grote groep. Dit zorgt voor het gevoel dat ‘iemand anders wel iets zal doen’ wat dan vaak niet het geval is.
Dit kan ook positief uitpakken. “Dat merkte ik ook bij mezelf. Ik probeerde dan anderen aan te spreken, zodat we samen iets konden doen, zoals hulp inschakelen.”
De realiteit van een omstander is minder heldhaftig dan we vaak denken. Het is een mix van angst, twijfel en verantwoordelijkheid. Niet iedereen stapt naar voren, en niet iedereen durft fysiek in te grijpen. Maar iets doen hoeft niet altijd groots te zijn. Soms begint het met één blik naar een ander, één vraag, één telefoontje.
Misschien zit moed niet alleen in ertussen springen, maar ook in het erkennen van je angst en tóch besluiten dat je niet helemaal wegkijkt.fysiek gewel